|
|
Bewaken van de menselijke belevingswaarde van onze leefomgeving
Belvedère en de Zijpe. Polder Zijpe. De Zijpe is een polder, gelegen tussen Petten en Oudesluis, die in 1597 definitief werd drooggelegd. De onderlinge hoogteverschillen tussen de delen van het drooggevallen land, hebben er in het verleden toe geleid, dat men de polder in afdelingen verdeelde. Elke afdeling werd met een letter van het alfabet aangeduid en had voor bemaling zijn eigen windmolen. Aanvankelijk zorgden 21 windmolens voor de beheersing van het waterpeil. Van dit aantal zijn er nog tien overgebleven. Hun taak is inmiddels door electrische gemalen overgenomen, hoewel de meeste windmolens in geval van nood nog kunnen worden in- of bijgezet. Gebruik van de grond. De Zijpe bestond voor het grootste deel uit kleiachtige grond die als weiland en in mindere mate als bouwland in gebruik was. Meer naar de kust, waar de grond een zanderige structuur heeft, vond men een enkele bloembollenteler. De oprukkende bollenteelt heeft er echter toe geleid dat er reeds een deel van de kleigronden is bezand om ze geschikt te maken voor bollenteelt. Dit mag dan voor de betrokken boeren financieel aantrekkelijke kanten hebben, maar in wezen heeft dat een aanzienlijke verarming van het Zijper landschap tot gevolg. De zich uitbreidende bollengebieden maken het ook al zeer moeilijk de voor de Zijpe beoogde ecologische verbindingszone's te realiseren. Toerisme in Zijpe. Het toerisme is voornamelijk geconcentreerd aan de kust, in de tot de gemeente Zijpe behorende kustplaatsen Petten en Callantsoog. Het achterland van deze kustplaatsen, c.q. de polder Zijpe, met zijn (nu nog) voor een groot deel genietbare landschap zou een belangrijker rol moeten spelen in het realiseren van wandel-, fiets- en (kano)vaarrecreatie. Cultureel-historische
waarden in de Zijpe.
Beschermd Landschap? De Grote Sloot is sinds 1597 de hoofdader van de
Zijpe geweest. Deze prachtige vaart begint in het zuiden van de polder te
Zijpersluis waar zich het Jacob Claesse-sluisje
(provinciaal monument) bevindt. De totale lengte van de Grote Sloot is ruim
15 kilometer. Vanaf Zijpersluis naar het noorden gaande passeert men de dorpen Burgerbrug, St.
Maartensbrug en Schagerbrug en men eindigt in Oudesluis,
waar zich "de Grote Sluys" (gemeentelijk
monument) bevindt. Van de in de Zijpe nog aanwezige 10 windmolens staan er 4 aan de Grote Sloot. Alle windmolens in de Zijpe zijn rijksmonument. Een greep uit overige monumenten langs de Grote Sloot: - De hervormde kerk te St. Maartensbrug van 1696 is rijksmonument. -
De hervormde kerk te Oudesluis
is gemeentelijk monument. -
De gebouwen "Het Hoge Huys"(nr.
201), "Brandwijck"(nr. 239), het
Weeshuiscomplex "Huize van Strijen"(nr.
252-256) en "Buitenlust"(nr. 367) zijn alle rijksmonument. -
Gebouw "De Koepel" te Schagerbrug is
een provinciaal monument. In totaal vindt men langs de Grote Sloot ongeveer 50 bouwwerken (stolpen, molens, kerken en huizen) die de status van monument hebben. De polder Zijpe telde per 1 december 1999 nog 54 melkveebedrijven, waarvan er 21 aan de oostzijde langs de Grote Sloot zijn gelegen en 12 langs de westzijde. Iets meer naar het oosten, langs de West-Friesche Dijk, vindt men nog 3 van deze bedrijven. De melkveehouderij is tot nu toe bepalend geweest voor het prachtige weidelandschap met zijn koeien en schapen. Een gedeelte van de West-Friesedijk die zich als een ring rond West-Friesland slingert, vormt de oostelijke begrenzing van de Zijpe. Gaande langs de Grote Sloot heeft men een prachtig uitzicht op deze eeuwenoude dijk, die inmiddels ook een beschermd monument is. Omgekeerd heeft men vanaf de dijk een prachtig uitzicht op het (nu nog voor het grootste deel) prachtige weidelandschap van de Zijpe. De West-Friesedijk met zijn schilderachtige wielen en schitterende vergezichten, verdient het dat het aangrenzende landschap ook de nodige aandacht en bescherming zal krijgen. Belvedère en de
Zijpe.
Literatuur: 1. ' Wat een Pracht', Momumenten en Bezienswaardigheden in de gemeente Zijpe, L.F. van Loo 2. 'Oude boerderijen en
buitenverblijven langs de Zijper Grotesloot', delen
1, 2a en 2b, P. Dekker 3. 'In de ban van de dijk', de
Westfriese Omringdijk, J.J. Schilstra 4. 'Inventarisatie van Stolpen
in het voormalig waterschap Zijpe en Hazepolder'',
1999/2000, Historische Vereniging De Zijpe Toelichting: Nota
Belvedere, 1999. Bescherming cultuurhistorisch
erfgoed. Vijfde
Nota over de Ruimtelijke Ordening: De
groene contouren worden getrokken rond gebieden met bijzondere natuurwaarden
of eenheden met cultuurhistorische of archeologische monumenten. In PKB deel
3 van de Vijfde Nota kunnen andere gebieden met groene kwaliteiten worden
toegevoegd aan de groene contouren (bijv. rijksbufferzones, randstadgroenstructuur en Belvedere
objecten). |
|
De Werkgroep Historisch Onderzoek van de
Historische Vereniging "De Zijpe" heeft in de afgelopen jaren een
inventarisatie uitgevoerd van alle nog aanwezige stolpboerderijen in het
gebied van de voormalige Zijpe- en Hazepolder. Het totale aantal van deze
karakteristieke boerderijen blijkt 243 te zijn, waarvan er 94 aan de Grote
Sloot zijn gelegen en 5 ten oosten hiervan.
Met het bovenstaande